حفاظت کاتدی خطوط لوله

اندازه گیری مقاومت زمین :

خاک هایی که دارای ضریب مقاومت الکتریکی بالایی هستند از شدت جریان خوردگی پایینی برخوردار هستند . و اما نقاطی که دارای پتانسیل بالایی هستند دارای مقاومت الکتریکی پایینی هستند . چرا که در آنها شدت جریان خوردگی بالاست . بررسی ضریب مقاومت الکتریکی خاک می تواند راهنمای خوبی جهت تعیین مکان کار گذاردن بستر آندی و عمق آند از سطح زمین باشد . جهت اندازه گیری مقاومت خاک از روش چهار میله ونر استفاده می شود ،  ۴ میله به صورت عمودی در خاک قرار می گیرند . دو میله ۱و۲ با استفاده از یک منبع تغذیه ، جریانی را به درون خاک می فرستند و دو میله دیگر ۳و ۴ ولتاژ اندازه گیری می کنند.

فاصله میله ها از یکدیگر معادل عمق آنها از سطح خاک است و برابر مقدار a می باشد. حفاظت کاتدی خطوط لوله 

در امتداد طول لوله و با استفاده از روش ۴ میله ونر مقاومت اندازه گیری گرفته شده یکنواخت نخواهد بود . کیفیت شیمیایی خاک با تغییر دادن مقاومت الکتریکی آن نیز بر خوردگی تاثیر می گذارد .

در یک سیستم حفاظت کاتدی خطوط لوله و زمانی که قطعه مهندسی به قطب منفی تبدیل شده است . نقش خاک ارائه دادن انتقال آسان کاتیون ها است که هر قدر که شدت انتقال این یونها بیشتر باشد . جریان الکترونی بیشتری به سمت لوله کشیده می شود ( از طریق منبع تغذیه و سیم رابط ) با کاهش PH خاک ، شدت جریان بیشتری برای  رسیدن به پلاریزاسیون کاتدی و حفاظت از خوردگی نیاز دارد . جهت اندازه گیری PH خاک و یا دیگر الکترولیت ها  از PH متر و یا کاغذ معرف استفاده می شود.

طراحی بستر آندی و نصب ایستگاه حفاظت:

جهت طراحی یک بستر آندی مناسب می بایستی فاکتورهای ذیل را مد نظر قرار داد.

۱- مقدار ضریب مقاومت خاک( برحسب Ω.cm)

۲- وجود شبکه های فلزی که در حیطه موثر بستر آندی واقع گردیده اند.

۳- فاصله بستر آندی تا لوله و دیگر قطعاتی که جداگانه حفاظت می گردند.

۴- موجودیت برق مستقیم جهت اعمال جریان حفاظتی

۵-بررسی لجستیکی به لحاظ موقعیت قطعات ودستگاه هایی که می بایست حفاظت گردند.

همچنین در مورد پیاده سازی یک ایستگاه نکات زیر باید تعیین شود:

۱- انتخاب دانستیه جریان لازم

۲- محاسبه سطح فولادی که می خواهیم حفاظت کاتدی گردد.

۳- محاسبه جریان مورد نیاز

۴- محاسبه مجموع آند های مورد نیاز برای ضمانت یک عمر مورد نیاز مثلا ۲۰ سال

۵- محاسبه مقاومت کل مدار شامل مقاومت آند ها نسبت به الکترولیت ، مقاومت کابل های استفاده شده و مقاومت سازه به الکترولیت و مقاومت الکترولیت

۶-محاسبه سایز رکتیفایر مورد نیاز

بعد از محاسبات لازم بر طبق اصول بالا ، مکان دقیق حفره مشخص می شود ، اولین مرحله در ایجاد حفره عملیات حفاری است ، هر چه مکان حفره دورتر از خط لوله باشد طول بیشتری از لوله مورد حفاظت قرار میگیردبه طور معمول بین حفره تا خط لوله ۱۰۰تا  ۲۰۰متر فاصله است .

بستر آندی می تواند به سه صورت طراحی شود . که هر کدام مزایا و معایبی دارند . درحالت اول بستر موازی با خط لوله است و در حالت دوم بستر عمود بر لوله می باشد حالت سوم نیز ترکیبی از دو حالت بالا است . که مزایای حالت سوم بیشتر است و معمولا حفره را به صورت زاویه دار طراحی می کنند . درحقیقت در حالت اول مصرف آندها زیاد است و گرادیان های جریان تمرکز بیشتری در ناحیه آند دارند .

با توجه به تعداد آند مورد نیاز برای هر حفره طول حفره محاسبه شده و عملیات حفاری آغاز می شود ، عمق حفره نیز با توجه به عمق لوله دفن شده محاسبه می شودکه این عمق به ارتفاع میانگین ۲ متر می باشد .درانتهای حفاری در حقیقت حفره مورد نظر دارای طول ۲۰ و عرض ۱ و ارتفاع ۲ متر می باشد . که در این حفره می توان حدود ۲۰ آند قرار داد . بعد از اتمام عملیات حفاری در کف بستر مخلوطی از کک ، نمک ، کچ، و آهک اضافه می کنند تاحفره خصوصیات لازم را برای هدایت بهتر جریان پیدا کند. درحقیقت نمک باعث پیدا شدن خاصیت اسیدی ، آهک باعث خاصیت قلیایی و وجود گچ نیز باعث جذب رطوبت می شود . سپس بر روی این بستر کک با دانه بندی خاص اضافه شده و آنرا به خوبی می کوبند تا هیچ حفره ای در آن باقی نماند.

کابل برق را به حالت حلقه در آورده و آندها را به طور یکی در میان به دو طرف حلقه متصل می کنند ، اتصال کابل آندها به کابل اصلی توسط سل پک (Cell Pack )انجام می شود . درون سل پک با یک ماده آلی پر شده تا هیچ گونه نشست جریان نداشته باشیم  اگر جریان از اتصالات نشت پیدا کند باعث سولفاته شدن و بعد قطع جریان می شود .حفاظت کاتدی خطوط لوله 

آندها را به طور عمودی در حفره طوری قرار می دهند که فاصله بین هر دو آند برابر طول خود آند باشد . سپس روی آندها را دوباره کک ریخته و یک لوله با چند منفذ ورودی را روی آنها قرار داده تا گازهای تولیدی حفره به راحتی خارج شوند. سپس روی حفره را با خاک می پوشانند. لازم به ذکر است که در پالایشگاهها که یک مجموعه باید حفاظت شود و فضای لازم را نداریم از چاهک آندی استفاده می شود یعنی با شرایط گفته شده یک چاه احداث می شود و آندها به طور زنجیر وار و عمودی درون آن قرار می گیرند .

دیگر تجهیزات لازم برای یک ایستگاه حفاظت کاتدی عبارت از یک ترانسفورماتور Dc است. درحقیقت کابل خروجی از حفره به رکتیفایر متصل می شود .ولتاژ و جریان مورد نیاز بستر توسط رکتیفایر تنظیم می شود.

مطابق جدول۲   از آندهای بسیاری می توان استفاده کرد ؛ در حفاظت کاتدی فاکتورهای عمر مفید و هزینه تعیین کننده است . در حفاظت خطوط لوله از آند های گرافیتی استفاده  می شود، اما در سال های اخیر نیز استفاده از آهن قراضه به عنوان آند متداول شده است.

جدول۲- انواع آند با جریان خارجی برای حفاظت کاتدی

کاهش وزن lb/amp-yr مواد
۲۰

۱۰-۱۲

۰.۲۵-۵

۰.۲۵-۱

قراضه فولاد

آلومینیم

گرافیت

چدن پرسیلیسیم

 

 

 

نظارت بر سیستم حفاظت کاتدی:

برخلاف دیگر روش های جلوگیری از خوردگی که نیاز به نظارت نداشتند و یک بار اعمال می شدند . حفاظت کاتدی نیاز به نظارت دائمی دارد که این نظارت در دو حوزه اساسی دنبال می شود . حوزه اول شامل بررسی و چک کردن و مراقبت از سخت افزار سیستم است و حوزه دوم عبارت است از اندازه گیری و بررسی پتانسیل خط لوله نسبت به زمین

طبق دیاگرام ایوانز خطوط لوله که در تماس با خاک قرار دارند چنانچه به پتانسیل ۰.۸۵- نسبت به الکترود مقایسه مس- سولفات مس پلاریزه گردند ، محافظت خواهند شد. برای اینکه بتوان در تمامی قسمت های خط لوله این پتانسیل را اندازه گرفت و از صحت آن مطلع شده بر روی خط لوله در هر km 2 یک تست پوینت قرار گرفته است. در حقیقت هر تست پوینت به منزله یک ترمینال برای اندازه گیری پتانسیل خط لوله نسبت به زمین است .

در حقیقت یک سر کابل فولادی به لوله جوش داده شده و سر دیگر آن بر روی مارکر نصب می شود. به دلیل پدیده افت ولتاژ روی خطوط لوله معمولا ولتاژ اعمالی روی لوله در هر ایستگاه بیشتر از مقدار v 0.85-است . این ولتاژ باید طوری انتخاب شود تا دور ترین نقاط لوله نسبت به ایستگاه حفاظت کاتدی از ناحیه حفاظت خارج نشوند و ولتاژ آنها بالاتر از v 0.85-قرار گیرد.

مقدار ولتاژ اعمالی در هر ایستگاه با توجه به شرایطی که در بخش گذشته ذکر شد متغیر است . ولی معمولا سعی بر این است که ولتاژ اعمالی  v2/1 باشد . تا با توجه به پدیده افت ولتاژ دورترین نقاط  دارای پتانسیل بالاتر از v 0.85-    باشند. درصورتی که ولتاژ اعمالی به خط لوله بالاتر از v 8/1 شود . پدیده حفاظت پیش از حد ( Over Protection) اتفاق خواهد افتاد.

محافظت بیش از حد باعث:

۱-مصرف بیش از حد آندها

۲- متصاعد شدن هیدروژن از خط لوله که باعث تاول زدن و تورم وجدایش پوشش های آلی و شکنندگی فولاد می شود.

۳- کاهش قابلیت انعطاف پذیری

۴- ترک خوردن هیدروژنی

ایستگاه های حفاظت کاتدی در سال ۲تا ۳ بار چک می شوند و صحت آنها از نظر کارکرد مورد بررسی قرار می گیرد .در هر بازدید مقدار ولتاژ و جریان اعمالی اندازه گیری و ثبت می شود. در صورت هرگونه اخلال ، عملیات عیب یابی و تعمیر صورت می پذیرد.

مقدار پتانسیل خط لوله نسبت به زمین هم به طور ماهانه اندازه گیری می شود . سپس نمودارپتانسیل نسبت به فاصله از بستر آندی رسم خواهد شد. این نمودار به صورت لگاریتمی  بوده و هر چه شیب آن کمتر باشد نمایانگر محافظت بهتر خواهد بود. بدیهی است که فاصله نقاط اندازه گیری شده km 2 است . نمودار رسم شده با نمودار های قبلی مقایسه شده و هر گونه تغییر بیانگر اخلال در سیستم حفاظت کاتدی است . هر گونه افت در پتانسیل بدین معنی است که پوشش از بین رفته و باید اقدامات لازم صورت پذیرد . به همین منظور جداولی طراحی شده که با توجه به شواهد و داده ها می توان نوع عیب در سیستم حفاظت کاتدی را تعیین و رفع نمود.

درهنگام بازرسی ایستگاه ها در مناطقی که خاک مقاومت بسیار بالایی دارد و امکان حفاظت به طور کامل وجود ندارد در فصول خشک سال معمولا بر روی حفره آندی آب اضافه می کنند تا مقاومت خاک کاهش یافته و انتقال جریان صورت پذیرد.

آندهای فدا شونده :

در بخش هایی که امکان ایجاد ایستگاه حفاظت کاتدی وجود ندارد از این روش برای حفاظت استفاده می شود . به طور مثال در بخش هایی که شبکه برق وجود ندارد و یا مسیر های کوتاه و یا تجهیزات موقت . در این روش به شیوه یک پیل گالوانیک و با استفاده از جدول استاندارد الکترو شیمیایی (e.m.f ) و با اتصال فلزات منفی تر در جدول باعث تبدیل شدن خط لوله به قطب کاتد و فلز متصل شده به عنوان قطب آند ، فلز منفی تر خود را فدای قطعه مهندسی می نماید در واقعی پیل گالوانیک ایجاد شده است .حفاظت کاتدی خطوط لوله 

مقدار مورد نیاز آند فدا شونده و سطح مقطع آند به طول مدت زمان حفاظت و جریان لازم طبق قانون V=IR دارد. فولاد گالوانیزه که روکشی ازروی را برخوردار دارد یک مدار آند فدا شونده است .

در جدول (۳) چند نوع آند قربانی شونده به  همراه مشخصات آنها وجود دارد.

جدول ۳- مقایسه انواع آندهای فدا شونده

آلومینیم و قلع روی منیزیم  
۶.۵

۱۶-۲۰

-۱.۳

۲۳

۲۵

-۱.۱۵

۹

۱۸

-۱.۷

مصرف تئوریک lb/amp-yr

مصرف واقعی lb/amp-yr

پتانسیل نسبت به Cu / CuSO4

بین آندهای قربانی شونده ، منیزیم متداول ترین است . اگر چه راندامان آن پایین است ( حدود ۵۰ درصد) لیکن این کمبود با پتانسیل بسیار منفی آن جبران شده و در نتیجه جریان بالایی بدست میدهد.

طریقه ایجاد حفره برای قرار دادن آند فدا شونده همانند حفره برای ایستگاه های اعمال جریان خارجی است. با این تفاوت که مواد پشت بند برای این نوع حفره کاملا مخصوص بوده و با فرمول تجاری تولید می شود. همچنین کابل خروجی از آندهای فدا شونده باید به طور مستقیم به سازه فلزی متصل گردد.

دانلود فایل ورد جزوه از اینجا

برگرفته شده از وبسایت تخصصی خوردگی corr-protection.blog.ir

پاسخ ترک