فاضلاب بیمارستانی

جدول ۹ : سرانه تولید فاضلاب بیمارستانی

ردیف مرجع واحد محدوده
(لیتر در روز)
۱ سازمان بهداشت جهانی (WHO) تخت ۹۴۵ – ۵۷۰
۲ Wastewater Treatment,Disposal&Reuse Metcalf&Eddy 2005 تخت ۱۲۰۰ – ۷۰۰
۳ Environmental Engineering and Sanitation,Salvato 1992 تخت ۱۵۱۴ – ۶۶۲
۴ Water and Wastewater Technology, Hammer, Mark 1996 تخت ۱۱۳۶ – ۵۶۸
۵ مختاری آذر (نتایج تحقیق بر روی ۱۴ بیمارستان در تهران) تخت ۱۵۰۰ – ۷۲۷

جدول ۱۰ : سرانه تولید فاضلاب در ۱۴ بیمارستان تهران

سرانه
(لیتر در روز)
دبی
(مترمکعب در شبانه روز)
تعداد تخت نوع بیمارستان ردیف
۱۳۳۳ ۸۰ ۶۰ عمومی ۱
۱۱۳۳ ۱۷۰  ۱۵۰ تخصصی ۲
۷۲۷ ۴۰۰ ۵۵۰ عمومی ۳
۷۰۵  ۶۰۰ ۸۵۰ عمومی ۴
۱۰۰۰ ۱۰۰ ۱۰۰ روان پزشکی ۵
۱۳۳۳ ۲۰۰ ۱۵۰ تخصصی ۶
۱۳۷۵ ۱۱۰ ۸۰ فوق تخصصی ۷
۱۳۸۸ ۲۵۰ ۱۸۰ کودکان ۸
۱۱۲۵ ۴۵۰ ۴۰۰ عمومی ۹
۱۵۰۰ ۱۵۰ ۱۰۰ عمومی ۱۰
۱۰۰۰ ۲۵۰ ۲۵۰ تخصصی ۱۱
 ۱۲۰۰ ۳۰۰ ۲۵۰ عمومی ۱۲
۷۵۰ ۷۵۰ ۱۰۰۰ فوق تخصصی ۱۳
۱۵۰۰ ۱۵۰ ۱۰۰ تخصصی ۱۴
 ۱۱۴۸  متوسط
جدول۱۱ : آنالیز فاضلاب در ۱۴ بیمارستان تهران
TDS TSS COD BOD۵ pH
نوع بیمارستان
ردیف
۶۷۵ ۹۵۴ ۵۴۰ ۳۲۰ ۵/۲ عمومی ۱
۵۵۵ ۷۸۵ ۴۵۸ ۲۴۰ ۵/۳ تخصصی ۲
۲۱۲ ۳۰۰ ۲۲۸ ۱۲۰ ۶/۵ عمومی ۳
۷۲۵ ۶۸۹ ۷۰۴ ۵۶۰ ۳ عمومی ۴
۳۶۳ ۵۱۴ ۲۸۹ ۲۱۵ ۱۰ روان پزشکی ۵
۵۲۷ ۷۴۴ ۱۰۲۹ ۶۹۴ ۶/۹ تخصصی ۶
۵۸۰ ۸۲۰ ۸۲۷ ۴۱۸ ۵/۵ فوق تخصصی ۷
۲۵۳ ۳۵۸ ۲۹۵ ۱۲۰ ۵/۱ کودکان ۸
۵۰۹ ۷۲۰ ۳۴۵ ۲۱۲ ۶/۲ عمومی ۹
۳۹۶ ۵۶۰ ۳۱۰ ۲۲۰ ۶/۵ عمومی ۱۰
۹۲۷ ۱۳۰۹ ۲۲۵۶ ۱۲۱۵ ۵/۸ تخصصی ۱۱
۴۵۵ ۶۴۴ ۳۰۹ ۲۱۵ ۵/۸ عمومی ۱۲
۳۳۲ ۴۶۹ ۴۸۰ ۳۱۰ ۵/۷ فوق تخصصی ۱۳
۵۶۹ ۸۰۵ ۷۹۰ ۳۶۰ ۶/۶ تخصصی ۱۴
۲۱۲-۹۲۷ ۳۰۰-۱۳۰۹ ۲۲۸-۲۲۵۶ ۱۲۰-۱۲۱۵ ۳-۱۰ محدوده
۵۰۶ ۶۹۱ ۶۳۳ ۳۵۷ ۶/۰ میانگین

فاضلاب بیمارستانی

بطورکلی به فاضلابی که در نتیجه استفاده انسان از آب برای مصارف بهداشتی تولید می شود، فاضلاب بهداشتی می­گویند. از آنجا که این فاضلاب در اثر فعالیت­های انسانی تولید می گردد، گاهی به آن فاضلاب انسانی نیز گفته می­شود.

سرویس­های بهداشتی، استحمام، شستشوی ظروف، شستشوی سطوح و لباسشویی عمده­ ترین فعالیت­هایی هستند که به تولید فاضلاب بهداشتی-انسانی منجر می­شوند. در بیمارستان­ها علاوه بر موارد گفته شده،  فاضلاب‌‌‌‌‌‌‌‌‌  اتاق های عمل، شستشوی اتاق ­ها، لاندری و آزمایشگاه­ نیز وارد جریان فاضلاب‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ می شود.
حفاظت از محیط زیست و جلوگیری از آلودگی آن از یک سو و لزوم استفاده مجدد از آب به سبب محدودیت در منابع آبی از سوی دیگر باعث شده است که امروزه تصفیه فاضلابهای بهداشتی از اهمیت خاصی برخوردار شده و توجهات بسیار ویژه­ای را به سوی خود جلب نماید. .

 حجم فاضلاب

حجم فاضلاب بیمارستانی معمولاً بستگی مستقیمی به تعداد تخت­های تحت پوشش دارد. البته بهترین معیار برآورد مقدار فاضلاب، میزان آب مصرفی است. به تجربه ثابت شده است که ۹۵-۸۵ درصد آب مصرفی در فعالیتهای بیمارستانی به فاضلاب تبدیل می‌شود.

چنانچه اطلاعات کافی در خصوص مقدار آب مصرفی در دسترس نباشد، حجم فاضلاب تولیدی را می‌توان با در نظرگرفتن سرانه تولید فاضلاب برای ازای هر تخت محاسبه نمود. البته این سرانه با درنظر گرفتن فاضلاب تولیدی پرسنل بیمارستان است.
مراکز تحقیقاتی و علمی و پژوهشگران در کشور ما و دیگر کشورهای جهان مختلف مقادیری را برای این سرانه ارائه نموده­ اند که خلاصه آنها در جدول ۹ آمده است.

یک تحقیق جدید بر روی ۱۴ بیمارستان در تهران نتایج جدول ۱۰ را به همراه داشته است.

کیفیت فاضلاب بیمارستانی

مواد خارجی که طی فعالیت­های بیمارستانی وارد آب می­شوند عمدتاً شامل ترکیبات آلی قابل تجزیه بیولوژیک، مواد معدنی اعم از معلق و محلول، مواد شوینده (دترجنت­ها)، فلزات سنگین، پاتوژن­های میکروبی، مواد شیمیایی خطرناک سمی و مواد دارونی می­باشند. براساس یک تحقیق جدید بر روی ۱۴ بیمارستان در تهران نتایج جدول ۱۱در خصوص کیفیت فاضلابهای بیمارستانی بدست آمده است.

فرآیند تصفیه فاضلاب بیمارستانی

انتخاب فرآیند تصفیه یکی از مهمترین بخش­های طراحی یک سیستم تصفیه فاضلاب می­باشد که هرگونه اشتباه در آن باعث هدررفت هزینه­های مالی و زمانی انجام شده می­شود. مهمترین عوامل موثر در انتخاب فرآیند تصفیه عبارتند از:
۱- حجم فاضلاب
۲- غلظت هریک از آلاینده­ها به خصوص دو شاخص مهم BOD5و COD
۳- نسبت BOD5به COD
۴- راندمان مورد نیاز جهت تصفیه
۵- سهولت راهبری و بهره­ برداری از سیستم
۶- نوسانات کیفی و کمی در تولید فاضلاب
۷- هزینه راهبری و بهره برداری از سیستم
بخش عمده­ای از آلاینده ­های فاضلاب‌های بیمارستانی را موادآلی تشکیل می ­‌دهند که توسط میکروارگانیسم­ها قابل تجزیه می­باشند. بطورکلی تجربیات عملی و دانش تصفیه نشان داده است که وقتی نسبت BOD5به COD  بیش از ۰/۵۰ باشد، استفاده از روشهای بیولوژیکی تصفیه فاضلاب با توجه به کارایی بالای آنها اولویت دارد. این درحالی است که این نسبت در فاضلاب‌های بیمارستانی در محدوده ۰/۷۰ – ۰/۵۵ قراردارد که نشان از قابلیت بسیارخوب آنها برای تصفیه بیولوژیکی است.
چون غلظت BOD5 فاضلاب­های بیمارستانی معمولاً کمتر از ۱۰۰۰ میلیگرم در لیتر است، استفاده از فرآیندهای بی­­هوازی که در غلظت­های بالا کارایی دارند، تأثیر قابل توجهی در فرآیند  تصفیه نداشته و بهتر است که برای دستیابی به یک سیستم تصفیه کارا و کم­ هزینه ­از فرآیندهای هوازی بیولوژیکی برای تصفیه این نوع فاضلاب­ها استفاده نمود.
از آنجائیکه بخشی از مواد آلاینده فاضلاب بصورت معلق بوده و  قابلیت ته ­نشینی دارند، لذا به منظور کاهش بار وارده بر سیستم هوازی بهتر است که از یک سپتیک تانک قبل از واحد هوازی استفاده نمود. بدین ترتیب بخش عمده ­ای از ذرات معلق طی فرآیند ته­ نشینی و شناوری بصورت فیزیکی و با هزینه کمتر و سهولت بیشتر از فاضلاب جدا می­شوند.

به علاوه وجود شرایط مناسب برای رشد برخی باکتری­ها و میکروارگانیسم­ها در لجن تجمع یافته و  ته نشین شده در سپتیک تانک، باعث انجام برخی فرآیندهای بیولوژیکی در تصفیه فاضلاب شده بطوریکه راندمان سپتیک تانک در تصفیه فاضلاب­های بهداشتی معمولاً به ۳۰-۱۰ درصد می­رسد.

معمولاً از مخزن دوم سپتیک تانک نیز برای پمپاژ فاضلاب به مخزن هوادهی سیستم تصفیه بیولوژیکی استفاده می­شود.
فاضلاب خروجی سپتیک تانک وارد مخزن هوادهی شده و در آنجا با انجام هوادهی، اکسیژن موردنیاز میکروارگانیسم­ها تأمین می­گردد.

در مخزن هوادهی باکتری­ها بخش عمده­ای از مواد آلی را جذب خود کرده و قسمتی از آن را هضم می­نمایند. مخلوط فاضلاب و باکتریها به مخزن ته­ نشینی (زلال سازی) هدایت شده و در آنجا با کمک نیروی ثقل، توده باکتری و میکروارگانیسم­ها از آب جدا می­شود.

چون باکتری­ها و میکروارگانیسم­ها مهمترین عوامل در تصفیه این نوع فاضلاب هستند، لذا همواره بخشی از آنها از واحد ته­ نشینی ثانویه خارج شده و همراه با پساب از سیستم بیرون می‌روند.

به منظور جلوگیری از بروز هرگونه مشکل ناشی از آنها در اغلب موارد از یک سیستم گندزدایی (ضدعفونی) برای حذف آنها استفاده می­شود.
باید توجه داشت که در فاضلاب­ بیمارستان­ها معمولا مقادیری از‌‌ آنتی­بیوتیک­ها و دیگر عوامل کشنده باکتری­ها و میکروارگانیسم­ها وجود دارد، لکن غلظت کم اینگونه ترکیبات خوشبختانه اختلال عمده­ای در فرآیندهای بیولوژیکی تصفیه فاضلاب ایجاد نکرده و تنها اندکی راندمان را کاهش می­دهند.

البته در برخی بیمارستان­ها در قسمت رختشویخانه (لاندری) مقدار مصرف مواد ضدعفونی کننده نظیر وایتکس به حدی بالاست که درصورت ورود فاضلاب آنها به سیستم تصفیه، مشکلات و اختلالات جدی در فرآیند تصفیه اتفاق می­افتد.

در چنین مواردی یا باید سیستم تصفیه فاضلاب رختشویخانه (لاندری) را از سیستم تصفیه فاضلاب کل بیمارستان جدا کرد و یا اینکه با انجام یک فرآیند پیش تصفیه اثر نامطلوب مواد ضدعفونی کننده را به حداقل رساند. این سیستم پیش تصفیه معمولاً شامل یک سیستم تزریق مواد شیمیایی برای خنثی­ سازی فاضلاب رختشویخانه (لاندری) است.
در شکل۴ فرآیند کلی تصفیه فاضلاب­های بهداشتی بیمارستان­ها نشان داده شده است.

شکل ۴: نمای کلی فرآیند تصفیه فاضلاب­های بیمارستانی

 

پاسخ ترک