گفت‌وگو با ماریا دوتسنکو، رئیس مرکز اطلاعات سازمان ملل متحد در تهران

سهم یک‌سومی زنان از مأموریت‌های صلحبانی سازمان ملل

جهان > دیدگاه – محمد کرباسی:در ۷۲ سالی که از تاسیس سازمان ملل برای برقراری صلح و جلوگیری از جنگ می‌‌گذرد شاید هیچ‌وقت جهان مانند این روزها شاهد درگیری و حملات تروریستی نبوده است.

وضعیت این روزهای جهان به جایی رسیده که برخی اعتقاد دارند هیچ‌جای امنی از اروپا گرفته تا آفریقا دیگر در جهانی که قرار بود محل زندگی آرام بشر باشد وجود ندارد. در حالی که دکتر حسن روحانی، رئیس‌جمهور ایران برای شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل به نیویورک رفته است، ماریا دوتسنکو، رئیس مرکز اطلاعات سازمان ملل متحد در تهران گفت‌وگویی اختصاصی با همشهری داشته است.
دوتسنکو که از سال ۲۰۱۶ و با حکم بان‌کی‌مون، دبیر کل سابق سازمان ملل متحد این پست را بر عهده دارد می‌گوید که چالش‌های این روزهای جهان بیشتر از زمانی نشان داده که تنها راهکارهای جهانی می‌توانند پاسخگوی مشکلات جهانی باشند. رئیس اوکراینی مرکز اطلاعات سازمان ملل با ماموریت‌های سازمان همکاری و امنیت اروپا (OSCE) در بلگراد و اسکوپیه همکاری کرده و عقیده دارد که افزایش صلحبان‌های زن سازمان ملل در نقاط مختلف جهان می‌تواند نقش مهمی در صلح پایدار داشته باشد.
تأکید اصلی هفتاد و دومین مجمع عمومی سازمان ملل مبارزه برای صلح است. درحالی‌که دنیا درگیری‌ها و تنش‌های بسیاری را اکنون تجربه می‌کند می‌توانید درباره جزئیات این تلاش‌ها بگویید.
نجات نسل‌های بشر از بلای جنگ انگیزه اصلی تاسیس سازمان ملل بوده است.بنیانگذاران این سازمان خرابی‌ها و ویرانی‌های ۲جنگ جهانی را پشت سر گذاشته بودند. از زمان تاسیس، سازمان ملل همواره خواسته است تا از درگیری‌ها و تبدیل آنها به جنگ جلوگیری کرده یا به بازگشت صلح زمانی که درگیری‌های نظامی رخ می‌دهد کمک کند. همچنین صلح پایدار را در جوامعی که از جنگ خارج شده‌اند ترویج دهد. اما همکاری‌های بین‌المللی برای پیشگیری و به‌صورت ویژه برای تبدیل هشدارهای اولیه به اقدام‌های زودهنگام بستگی به اعتماد میان کشورها و رابطه آنها با سازمان ملل دارد.
نشست سالانه مجمع عمومی سازمان ملل که شاهد حضور سران کشورها و وزرای ارشد از تقریبا تمامی کشورهای عضو است برای بررسی حیاتی‌ترین مسائل فعلی جهان است. مجمع عمومی سازمانی ۷۲ ساله در جهانی که بیشتر از هر زمانی با چالش‌های بسیار مواجه است؛از مخاطرات هسته‌ای تا تروریسم جهانی، از نابرابری تا جرایم سایبری. توفان‌ها و سیل‌ها به ما یادآوری می‌کند که آب و هوای نامساعد قرار است به‌خاطر تغییرات آب و هوایی بسیار بیشتر تکرار شود. هیچ کشوری نمی‌تواند با این چالش‌ها به تنهایی مقابله کند اما اگر کشورهای عضو سازمان ملل با هم کار کنند جهان بسیار باثبات‌تر و امن‌تر خواهد بود.
سازمان ملل همانطور که گفتید برای صلح و جلوگیری از جنگ‌های خانمان‌براندازی مانند جنگ جهانی دوم به‌وجود آمد. سازمان ملل در شرایط فعلی که دنیا با درگیری‌های شدید روبه‌روست چطور ماموریت اصلی خود را پیش‌ می‌برد؟
دبیر کل سازمان با اعلام اینکه سازمان ملل «باید ابزاری برای جهشی در دیپلماسی برای صلح» باشد در حال کار با جامعه‌ بین‌المللی است تا طرف‌های درگیری ببینند که هیچ‌کس در حال برنده شدن در جنگ‌های ویرانگر امروز نیست تا ارتباط میان تغییرات آب و هوایی و توسعه پایدار را برای دنیایی جهانی شده مشخص کند که هیچ‌کس را پشت سر خود رها نخواهد کرد.
دبیر کل سازمان ملل گفته است ما در دنیایی با مشکلات جهانی ازجمله تغییرات آب و هوایی، تروریسم و نابرابری زندگی می‌کنیم و ما هیچ راه‌حلی برای این مشکلات به‌صورت کشور به کشور نداریم. ما بیشتر و بیشتر می‌بینیم که تنها راهکارهای جهانی می‌توانند پاسخ مشکلات جهانی باشند. برای اینکه راه‌حل‌های جهانی میسر شوند ما نیاز به مکانیسمی داریم که به کشورها اجازه دهد کنار هم و با هم مشکلات زمان ما را مدیریت کنند. ازجمله روز دوشنبه دبیر کل سازمان ملل با دکتر حسن روحانی، رئیس‌جمهور ایران دیدار کرد و در این گفت‌وگو بر اهمیت برجام و اجرای کامل و مؤثر آن از سوی همه مشارکت‌کنندگان تأکید شد.
جهان امروز ما اما با بحران‌های انسانی بی‌سابقه‌ای مواجه است. بیشتر از ۶۰ میلیون نفر آواره جنگ از سوریه تا میانمار وجود دارند. جهانی که از آن حرف می‌زنید با سازوکارهای فعلی چطور قرار است از پس این بحران‌ها بر‌بیاید؟ نقش سازمان ملل چه خواهد بود؟
زید رعد الحسین، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل به تازگی اعلام کرد که عملیات علیه مسلمانان روهینگیا «نمونه کلاسیک پاکسازی قومی» است. دبیر کل سازمان ملل هم هفته گذشته اعلام کرد که شرایط میانمار اولویت اصلی نگرانی‌‌‌های جهانی است. وضعیت بشری در این منطقه فاجعه‌بار است. هم‌اکنون ۳۸۰ هزار نفر از مسلمانان روهینگیا به بنگلادش فرار کرده‌اند و بسیاری از آنها در اردوگاه‌های موقت مستقر شده‌اند.
زن‌ها و بچه‌ها گرسنه یا با سوء تغذیه به این منطقه می‌رسند. سازمان ملل بارها خواستار توقف عملیات نظامی برای پایان خشونت در این منطقه و اجرای قانون شده است. دبیر کل سازمان ملل بار دیگر خواسته است که برنامه جامعی برای حل ریشه این بحران درنظر گرفته شود. مسلمانان روهینگیا باید ملیت خود را دریافت کنند یا حداقل هم‌اکنون شرایط قانونی برای آنها برای زندگی عادی ازجمله آزادی نقل مکان، تحصیل و دسترسی به امکانات پزشکی درنظر گرفته شود. سازمان ملل ابتدا باید وسیله‌ای برای جهشی در دیپلماسی برای صلح و تقویت این مسئله باشد.
سازمان ملل دارد هر کاری که می‌تواند برای مقابله با همه بحران‌هایی که جهان با آنها روبه‌روست انجام می‌دهد؛ از مالی تا سوریه و میانمار، از سودان جنوبی تا لیبی، جمهوری آفریقای مرکزی، افغانستان و سومالی. سازمان ملل هر کاری را انجام می‌دهد که طرف‌‌های درگیر و آنهایی که نفوذ دارند را قانع کند که این جنگ‌ها هیچ پیروزی‌ای ندارد و همه بازنده هستند. کاملا ضروری است که آنها تفاوت‌ها و تضاد منافع‌شان را فراموش کنند و به‌صورت واقعی برای پایان این بحران‌های غمبار، خشونت‌ها و درگیری‌ها کنار هم قرار گیرند. چون این درگیری‌ها هر روز بیشتر و بیشتر به یکدیگر وصل می‌شوند و بیشتر به تروریسم جهانی ارتباط پیدا می‌کنند.
در عمل چطور؟ چطور باید در عمل با تروریسم که تقریبا به همه جای جهان رسیده مبارزه کرد؟
دبیر کل سازمان ملل چندی پیش گفت که ما باید با تروریست‌ها در جایی که آنها هستند مبارزه کنیم اما ما نیاز داریم ریشه‌هایی که باعث تروریسم می‌شوند را کشف کرده و به آنها پاسخ دهیم. این مسئله به‌معنای حل درگیری‌هاست. همزمان باید جوامعی منسجم را بسازیم که افراد خود را متعلق به آنها بدانند؛ جایی که آنها احساس تبعیض نکنند و به حقوق بشر احترام گذاشته شود که مطمئن شویم سازمان‌های تروریستی سختی بیشتر و بیشتری برای جذب افراد داشته باشند.
نمونه این مسئله بیکاری جوانان است. بیکاری جوانان در نقاط بسیاری از جهان یکی از مهم‌ترین مشکلات است که کار سازمان‌های تروریستی برای جذب افرادی که آینده‌ای برای خود نمی‌بینند را آسان می‌کند. پس ما به توسعه پایدار، حقوق بشر، صلح و امنیت نیاز داریم تا همه ابزارهای سازمان ملل برای شکست تروریسم به‌کار گرفته شود. دبیرکل سازمان ملل خواستار تقویت دیپلماسی برای صلح شده است و همچنین خود مشارکت و فعالیت بیشتری برای افزایش ظرفیت سازمان ملل به منظور میانجیگری‌ها داشته است.
به‌عنوان بخشی از این مسئله در ۱۳‌سپتامبر دبیر کل سازمان ملل تشکیل گروه جدیدی از مشاوران ارشد برای میانجیگری را اعلام کرد. این گروه شامل ۱۸‌شخصیت برجسته و شناخته شده بین‌المللی هستند که تجربیات، دانش و مهارت‌های خود را برای میانجیگری به‌کار می‌گیرند. دبیر‌کل سازمان ملل مطمئن است که این گروه به سازمان ملل کمک می‌کند که به‌صورت مؤثرتری با سازمان‌های منطقه‌ای، گروه‌های غیردولتی و دیگر کسانی که در میانجیگری‌ها در نقاط مختلف جهان دخیل هستند همکاری کند.
درحالی‌که دونالد ترامپ به قدرت رسیده اما به‌نظر می‌رسد که بسیاری از برنامه‌های جهانی سازمان ملل که نیاز به کمک مالی آمریکا داشتند با مشکل مواجه شده‌اند. پیش‌بینی‌ای از این وضعیت و طرح‌های مهم دارید؟
باید گفت که وضعیت مالی سازمان ملل به‌صورت کلی خوب و مثبت است. این نظری است که مقام‌های ارشد مدیریتی سازمان ملل در می‌۲۰۱۷ اعلام کرده‌اند، اما تأکید داشته‌اند که نیاز است اعضای سازمان ملل پرداخت‌های خود را به موقع برای امکان عمل سازمان ملل به وظایفش انجام دهند. دبیر‌کل سازمان ملل هفته گذشته به خبرنگاران گفت که همه تلاش خود را به کار می‌برد تا شرایطی را فراهم کند که ارتباط میان سازمان ملل و آمریکا سازنده باشد. هر چند کاهش کمک آمریکا برای بعضی برنامه‌ها و آژانس‌های سازمان ملل تأثیر منفی روی فعالیت‌های بشری آنها و همچنین پروژه‌های توسعه‌ای ازجمله در کشورهایی مثل عراق و سوریه داشته است.
شما به تازگی درباره صلحبان‌های زن در جهان و افزایش آنها در ماموریت‌های صلحبانی صحبت کردید. به‌نظرتان این مسئله چقدر در بازگشت صلح به جهان تأثیر دارد؟
شامل شدن زنان و چشم‌انداز جنسیتی در تصمیم‌گیری‌ها می‌تواند امیدها برای صلح پایدار را بیشتر کند. این مسئله در اکتبر ۲۰۰۰ و با تصویب قطعنامه تاریخی ۱۳۲۵ درباره زنان، صلح و امنیت به رسمیت شناخته شد. این قطعنامه برجسته به‌صورت مشخص به شرایط زنان در درگیری‌های نظامی می‌پردازد و خواستار مشارکت آنها در تمامی سطوح تصمیم‌گیری و استقرار صلح شده است. حفاظت از نسل‌های جوان در شرایط درگیری یکی از بهترین سرمایه‌گذاری‌هایی است که ما می‌توانیم برای دستیابی به صلح پایدار داشته باشیم.
اکنون زنان به‌طور فزاینده بخشی از خانواده صلحبانی سازمان ملل هستند. آنها برای انجام این وظیفه از حوزه‌های تخصصی مختلف به مناطق تعیین شده برای صلحبانی اعزام می‌شوند و تا‌کنون اثرات مثبتی بر محیط‌های صلحبانی ازجمله حمایت از زنان و استقرار صلح داشته‌اند. زنان صلحبان در تمامی زمینه‌های حفظ صلح ثابت کردند که می‌توانند همان کارهایی که همکاران مرد آنان تحت شرایط سخت انجام می‌دهند را به خوبی به پیش ببرند و این فعالیت‌ها را به ثمر برسانند.
در سال ۱۹۹۳زنان تنها یک درصد از پرسنل یونیفرم پوش را تشکیل می‌دادند ولی اکنون در عملیات حفظ صلح ۲۹درصد از کارکنان بین‌المللی و ۱۷درصد از کارکنان ملی را زنان تشکیل می‌دهند.سازمان ملل از اعزام زنان صلحبان حمایت می‌کند اما مسئولیت اعزام این زنان بر عهده کشورهای عضو این سازمان است. صلحبانان زن به‌عنوان الگو در جوامع محلی عمل می‌کنند و الهام‌بخش زنان و دختران در جوامع غالبا مرد‌سالار هستند تا این زنان و دختران بتوانند برای حقوق و مشارکت خود در فرایند صلح تلاش کنند.

Powered by WPeMatico