ایران > سیاست‌خارجی – رئیس‌جمهور آمریکا، مردی که این روزها همه در داخل و خارج از این کشور او را بحران‌ساز و نگران‌کننده می‌دانند، قرار است امروز در سخنرانی تصمیم خود را درباره توافق هسته‌ای دولت آمریکا با ایران که بیش از یک‌سال از عمر آن می‌گذرد، اعلام کند.

 این در حالی است که از روزها قبل ده‌ها مقام خارجی از رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر و وزیرخارجه اروپایی گرفته، تا تحلیلگر و روزنامه‌نگار و مقامات سابق و فعلی آمریکایی درباره این تصمیم به رئیس‌جمهور آمریکا هشدار داده‌اند. این هشدارها با اتفاقات دیگری در آمریکا همراه شده که از همین حالا اعتبار سخنرانی رئیس‌جمهور این کشور علیه ایران را برای جهان و حتی برای خود آمریکایی‌ها زیر سؤال برده‌است.

دعوای ترامپ با اعضای تیم و وزرای دولت و رسانه‌ها، تا آنجا پیش رفته که معلوم شده وزیرخارجه‌اش او را احمق خطاب کرده، رئیس کمیته روابط خارجی سنا و هم‌حزبی‌اش او را ساکن خانه سالمندان خطاب کرده و درباره اینکه این رئیس‌جمهور به‌دنبال جنگ جهانی سوم است، هشدار داده‌ است.
در آمریکا اکنون همه به‌دنبال این هستند که چطور می‌توانند این رئیس‌جمهور را کنترل کنند. امروز او قرار است استراتژی‌اش را درباره ایران اعلام کند.

  • ترامپ امروز چه می‌گوید؟

طبق برنامه‌ زمانبندی شده در قانونی که کنگره آمریکا بعد از امضای برجام تصویب کرد، رئیس‌جمهور آمریکا باید در این روزها پایبندی یا عدم‌پایبندی ایران به برجام را به کنگره اعلام کند و براساس این مکانیزم که بخشی از قوانین داخلی آمریکاست و نه جزئی از برجام، کنگره متناسب با اعلام رئیس‌جمهور، درباره ادامه لغو تحریم‌های ایران تصمیم می‌گیرد. ۳‌ماه پیش در موعد قبلی این قانون، ترامپ گفت که این آخرین باری است که پایبندی ایران به برجام را اعلام می‌کند و دفعه بعد چنین نخواهد کرد. در روزهای گذشته رسانه‌های آمریکایی نوشتند که او در سخنرانی روز پنجشنبه‌خود قرار است اعلام کند که ایران به روح برجام پایبند نیست اما صبح دیروز سخنگوی کاخ سفید گفت که علاوه بر برجام، ترامپ قرار است استراتژی کلی دولتش را درباره ایران اعلام کند. به گفته سخنگوی کاخ سفید، ترامپ درباره استراتژی کلی در قبال ایران به نتیجه رسیده و می‌خواهد اطمینان حاصل کند «همه مشکلات ایران به‌عنوان یک بازیگر بد، به‌صورت یکجا در این سیاست کلی دیده شود».

آنچه از خلال گزارش‌های رسانه‌ای آمریکا به نقل از منابع خبری‌شان به‌دست آمده نشان می‌دهد، ترامپ قصد دارد امروز این نکات را در سخنرانی خود اعلام کند: برجام به سود منافع ملی آمریکا نیست، ایران به روح برجام پایبند نبوده و قدرت منطقه‌ای ایران تهدیدکننده منطقه است و باید مهار شود. همچنین ترامپ قرار است حرف‌های روزهای نخست کاری رکس تیلرسون، وزیرخارجه‌اش را تکرار کند که در کمیته روابط خارجی سنا از در پیش گرفتن سیاست تغییر رژیم در قبال ایران گفته‌بود. ترامپ همچنین قرار است علیه سپاه و قدرت موشکی ایران هم صحبت کند و آنها را تهدیدکننده و حتی مرتبط با تروریسم معرفی کند.

  • نقش کنگره در استراتژی ترامپ

براساس قوانین داخلی آمریکا که بخشی از اجزای برجام نیست، بعد از اعلام تأیید یا عدم‌تأیید پایبندی ایران به برجام، کنگره باید طی ۶۰روز درباره ادامه لغو یا بازگرداندن تحریم‌ها تصمیم بگیرد. مخالفان برجام در دولت اوباما در کنگره کم نبودند. به همین دلیل اوباما برجام را بدون آنکه در کنگره به تصویب برسد، امضا کرد. در روزهای تبلیغات انتخاباتی ریاست‌جمهوری آمریکا، وقتی ترامپ علیه برجام حرف می‌زد، تعداد زیادی از نمایندگان کنگره از هر دو حزب از این سخنان حمایت می‌کردند. اکنون اما با گذشت ۱۰‌ماه از دولت ترامپ، باب کورکر، سناتور ارشد جمهوریخواه به رسانه‌های آمریکایی گفته که در سنا همه مثل او فکر می‌کنند ترامپ به‌دنبال جنگ بوده و این برای آمریکا خطرناک است. امروز روزنامه وال‌استریت ژورنال نوشت که در مجلس نمایندگان هم بسیاری مانند کورکر و سناتورها فکر می‌کنند به همین دلیل حتی اگر امروز رئیس‌جمهور آمریکا مدعی شود که ایران به برجام پایبند نبوده، احتمال بازگرداندن تحریم‌های ایران در کنگره آمریکا قوی نیست هرچند چنین احتمالی را نمی‌توان از نظر دور داشت.

  • تأثیر تصمیم ترامپ بر بازارهای انرژی

نشریه آمریکایی بلومبرگ دیروز در تحلیلی درباره تأثیر تصمیم ترامپ بر وضعیت فروش و سرمایه‌گذاری نفت ایران و بازار انرژی نوشت، توانایی ترامپ برای محدود کردن فروش نفت ایران محدودتر از قبل است. در دور قبلی تحریم‌ها علیه ایران، آمریکا می‌توانست روی مشتریان آسیایی و سرمایه‌گذاران اروپایی برای نخریدن نفت ایران و عدم‌سرمایه‌گذاری در ایران حساب کند اما اکنون وقتی این کشورها با نظر ترامپ درباره خارج شدن از برجام موافق نباشند، آمریکا در این‌باره در انزوا قرار خواهد گرفت.

سؤال مهم در محافل سیاسی و رسانه‌ای این است که اگر آمریکا از توافق خارج شود، ایران چه خواهد کرد؟ دیروز حسن روحانی، رئیس‌جمهور به این سؤال پاسخ داد.

روحانی با تأکید بر اینکه اگر آمریکا دچار خطا شده و از برجام خارج شود، ضرر این کار صرفاً برای آمریکایی‌هاست، افزود: ما راه‌های مختلفی را پیش رو داریم و هر راهی که مصلحت نظام و کشور ما در آن باشد را انتخاب می‌کنیم و هیچ مشکلی در پیشبرد اهداف و مسیرمان نخواهیم داشت.

رئیس‌جمهور با اشاره به اینکه امروز رئیس‌جمهور فعلی آمریکا شرایطی را ایجاد کرده که ایران از همیشه یکپارچه‌تر، یکصداتر و متحدتر است، خاطرنشان کرد: امروز موافق و مخالف برجام در کنار هم هستند و همه صدای واحد دارند. ما نقض عهد را نادرست، غلط و نسبت به مصالح کشور، منطقه و جهان خائنانه‌ می‌بینیم.

هیأت نظارت بر برجام هم ۲‌ماه قبل جلسه‌ای تشکیل داده بود و در ترسیم اقدامات ایران برای مقابله با نقض تعهدات آمریکا در برجام ۱۶بند را به تصویب رساند و به وزارت خارجه و سازمان انرژی اتمی ابلاغ کرد. این هیأت روز سه‌شنبه هم جلسه دیگری برای مرور تصمیم‌های ایران در برخورد با اقدام احتمالی آمریکا برگزار کرد اما جزئیاتی از نتایج آن منتشر نشد.

علی‌اکبر صالحی، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران که این روزها در اروپا به سر می‌برد، مرداد‌ماه در مصاحبه با خبرنگار همشهری گفته بود: اگر روزی با بدعهدی طرف مقابل روبه‌رو شویم، به‌راحتی می‌توانیم برگردیم و به‌همین دلیل تمام پیش‌بینی‌های لازم را برای برگشت کرده‌ایم. نه فقط برگشت، بلکه به جاهای بالاتر از گذشته برمی‌گردیم.

به گفته او، ایران می‌تواند ظرف چند روز به‌گونه‌ای برگشت‌پذیری را انجام دهد که طرف مقابل غافلگیر شود.
صالحی ۲روز قبل هم در رم هشدار داده بود که اگر دیگران برجام را زیر سؤال ببرند و عهدشکنی کنند، ایران واکنش مناسبی نشان خواهد داد.

  • اقدام شگفت‌انگیز

صالحی پیش‌از این در گفت‌و‌گویی با العالم درباره این نوع تصمیم‌های ایران گفته بود: به عنوان مثال اگر بخواهیم به غنی سازی اورانیوم در سطح ۲۰ درصد بازگردیم، در فوردو که برای آنها مکانی حساس به شمار می آید، طی ۴ یا ۵ روز می توانیم اورانیوم غنی شده به میزان ۲۰درصد تولید کنیم اما در نطنز این اقدام طی چند ساعت انجام می‌شود. رئیس سازمان انرژی اتمی ایران در مقطع دیگری هم تأکید کرده بود: برخی تصمیمات از جانب کمیته مسئول نظارت بر توافق هسته ای وجود دارد؛ اما اعلام نشده و در زمان خود آنها را اعلام خواهیم کرد؛ زمانی که به این نتیجه برسیم که چه تصمیمی باید در پاسخ به مواضع طرف مقابل اتخاذ شود. علی اکبر صالحی رئیس سازمان انرژی اتمی کشورمان از آمادگی ایران برای غنی‌سازی ۱۰۰ هزار سو در صورت نقض برجام از سوی آمریکا خبر داده بود. این آمادگی شاید همان اقدام شگفت انگیزی است که محمدجواد ظریف وزیر خارجه کشورمان هم به آن اشاره کرده بود.

  • آخرین تلاش‌های دیپلماتیک

در آستانه اعلام‌نظر ترامپ درباره توافق هسته‌ای، بوریس جانسون، وزیر خارجه انگلیس با محمدجواد ظریف، همتای ایرانی‌اش گفت‌وگوی تلفنی کرد، جانسون صبح روز بعد هم با علی‌اکبر صالحی، معاون رئیس‌جمهور ایران دیدار کرد، او درباره دیدارش با صالحی در توییتر در اظهارنظری دوپهلو و شیطنت‌آمیز نوشت: بریتانیا تلاش می‌کند تا توافق هسته‌ای را حفظ کند اما ایران هم باید به سهم خود عمل کرده و نقش منطقه‌ای اخلالگرانه خود را کاهش دهد!

در آخرین تلاش‌ها برای خنثی‌کردن اقدامات مخرب ترامپ علیه برجام رسانه‌ها خبر دادند نانسی پلوسی، رهبر اقلیت مجلس نمایندگان آمریکا یک جلسه توجیهی با مذاکره‌کنندگان کلیدی آمریکا در مذاکرات هسته‌ای ایران و گروه ۱+۵برگزار کرده که جان کری وزیر امور خارجه پیشین و ارنست مونیز وزیر انرژی پیشین آمریکا در این جلسه حضور داشته‌اند. وندی شرمن، معاون پیشین وزیر امور خارجه و سرپرست تیم مذاکره‌کننده آمریکا به علاوه جرارد آرو سفیر فرانسه در واشنگتن و دیوید سولیوان سفیر اتحادیه اروپا در آمریکا از دیگر شرکت‌کنندگان در این جلسه توجیهی بوده‌اند.

Powered by WPeMatico