همشهری از تجدیدساختار در دستگاه دیپلماسی کشور گزارش می‌‌دهد

تغییرات گسترده در وزارت خارجه

ایران > قوای سه‌گانه – روز گذشته محمدجواد ظریف به‌عنوان وزیر پیشنهادی امورخارجه در جلسه یکی از فراکسیون‌های مجلس حضور یافت و برنامه خود را تشریح کرد.

یکی از مهم‌ترین بخش‌های برنامه ظریف برای دولت دوازدهم، تغییر ساختار وزارت خارجه به‌منظور چابک‌سازی فعالیت‌های دستگاه دیپلماسی کشور است. محمدجواد ظریف، توجه به همسایگان و در پیش گرفتن دیپلماسی اقتصادی را ۲‌اولویت اصلی دستگاه دپیلماسی می‌داند. او دیروز از لزوم تغییر ساختار وزارت خارجه برای انجام این دو ماموریت نیز سخن گفت و افزود: متناسب با اولویت‌ها تغییر در ساختار خواهیم داشت که بر همین اساس معاونت‌های منطقه‌ای حذف شده و معاونت سیاسی با تمرکز بر حوزه‌های مورد نیاز فعال می‌شود.

  • تغییر ساختار به نفع اقتصاد

اگر بتوان ماموریت اول ظریف و مدیرانش در دوره اول تصدی پست وزارت خارجه را توافق هسته‌ای بدانیم، بدون شک او و همکارانش در دوره جدید باید تمام تلاش خود را برای بهره‌بردای اقتصادی و سیاسی از برجام کنند. توافق هسته‌ای اگر نتواند به فضاسازی اقتصادی بینجامد و سطح تعاملات سیاسی ایران با سایر کشورهای جهان را بالا ببرد، بدون‌شک طرحی ناتمام باقی خواهد ماند.

از سوی دیگر رهبرمعظم انقلاب در توصیه‌های‌ خود به دولت دوازهم، ۳اصل اساسی را برای پیگیری دولت آینده مطرح کردند که توجه به مشکلات مردم خصوصا معضلات اقتصادی، تعامل سازنده با دنیا و ایستادگی با صلابت در برابر سلطه‌طلبان رئوس آن بود. حال به‌نظر می‌رسد بحث تجدیدساختار مطرح شده از سوی دولت دوازدهم را باید در این راستا تحلیل کرد؛ نوسازی و چابک‌سازی برای استفاده بهینه از ظرفیت‌ها.

  • تأسیس معاونت سیاسی

شنیده‌ها حاکی از آن است که ۳معاونت منطقه‌ای وزارتخانه منحل شده و تبدیل به معاونت سیاسی می‌شود. در این بین شانس مجید تخت‌‌روانچی معاون آمریکا و اروپای وزارت خارجه و حسین جابری انصاری معاون عربی و آفریقای وزیرخارجه شانس بیشتری برای نشستن بر کرسی معاونت سیاسی دارند. رحیم‌پور معاون آسیا و اقیانوسیه وزارت خارجه نیز احتمالا به‌عنوان سفیر ادامه کار خواهد داد. از سوی دیگر با توجه به آنکه پرونده هسته‌ای و توافقنامه برجام قرار است از ذیل معاونت حقوقی و بین‌الملل خارج شده و به معاونت سیاسی منتقل شود، حضور عباس عراقچی در این سمت نیز محتمل است.

از سوی دیگر قرار است وظایف ۳معاونت منطقه‌ای وزارت خارجه به‌صورت دسته‌بندی شده در ۸ اداره کل که زیرنظر مستقیم وزیر هستند، انجام شود. اداره‌کل‌هایی همچون آسیا، اروپا، آمریکا، آفریقا، خاورمیانه و… محمتل‌ترین گزینه‌ها هستند. این ادارات قرار است گروه‌های تخصصی درونی داشته باشند و به‌طور ویژه روی روابط دوجانبه با کشورهای دیگر بررسی و اقدام کنند.

  • احیای معاونت اقتصادی

معاونت اقتصادی نیز جدیدترین بخش وزارت خارجه است که قرار است مسئولیت برنامه‌ریزی و هماهنگی روابط اقتصادی ایران و کشورهای دیگر را بر‌عهده بگیرد. آنطور که به‌نظر می‌رسد این معاونت قرار نیست ساختار عریض و طویلی داشته باشد و بیشتر فعالیت‌های خود را از طریق اداره‌کل‌ها و گروه‌های تخصصی دنبال می‌کند.

۲مرکز دیپلماسی عمومی و رسانه‌ای و آموزش و پژوهش‌های بین‌المللی به همراه معاونت‌های حقوقی و بین‌الملل، اداری و مالی، کنسولی و مجلس هم احتمالا کمترین تغییرات ساختاری را خواهند داشت. البته دانش‌یزدی معاون اداری مالی وزارت خارجه ممکن است به‌عنوان سفیر فعالیت کند و عراقچی نیز از معاونت حقوقی به معاونت سیاسی نقل مکان کند.

بهرام قاسمی و حسن قشقاوی نیز به‌احتمال بسیار زیاد در پست‌های خود ابقا خواهند شد. در ساختار جدید وزارت خارجه، نقش قائم‌مقام وزیر نیز بیش از پیش پررنگ خواهد شد و بعید است مرتضی سرمدی که در ۴سال گذشته بر این صندلی نشسته بود، جای خود را به کس دیگری بدهد.

با همه این تفاسیر تعداد معاونت‌های وزارت امور خارجه از ۶معاونت به ۵معاونت کاهش می‌یابد تا نظر سازمان استخدامی کشور و کمیسیون قانون مجلس برای کوچک‌سازی دستگاه‌های دولتی نیز تأمین شود.

  • باکس: سابقه تغییر ساختار

وزارت خارجه همانند هر دستگاه اجرایی دیگری به فراخور مأموریت‌های خود، تغییر ساختارهایی داده است. منوچهر متکی در همان دورانی که خود را برای گرفتن رأی اعتماد از مجلس هفتم آماده می‌کرد، با تز «تغییر ساختار وزارت خارجه و ادغام امور بین‌الملل و اقتصادی در یک حوزه» ‌معتقد بود که «این تجدیدساختار، پیام روشنی برای استفاده از مناسبات سیاسی برای ظرفیت‌سازی‌ اقتصادی است.»

او تلاش بسیاری کرد تا معاونت اقتصادی وزارت خارجه را در بخش بین‌الملل ادغام کند اما تا پایان دوره مسئولیت خود موفق به انجام این کار نشد و این ماموریت به علی‌اکبر صالحی وزیر بعدی امور خارجه رسید. صالحی در همان یک‌سال اول مسئولیت خود ۱۰معاونت وزارت خارجه را به ۶معاونت آمریکا و اروپا، عربی و آفریقا، آسیا و اقیانوسیه، اداری مالی، حقوقی و بین‌الملل و کنسولی، مجلس و امور ایرانیان کاهش داد.

Powered by WPeMatico